Kiến trúc cổ điển và tân cổ điển, dù có nhiều điểm tương đồng, nhưng cũng thể hiện sự khác biệt rõ rệt về nguồn gốc, bối cảnh lịch sử, nguyên tắc thiết kế, vật liệu và nội thất.
Thời gian ra đời
Kiến trúc cổ điển, ra đời và phát triển mạnh mẽ ở Hy Lạp và La Mã cổ đại, không chỉ là một phong cách xây dựng mà còn tượng trưng cho quan niệm về sự hoàn hảo và trật tự trong tự nhiên. Những công trình như đền Parthenon hay Colosseum không chỉ thể hiện sức mạnh, quyền lực mà còn mang đến cảm giác vĩnh cửu qua các tỷ lệ vàng, các cột trụ với phong cách Doric, Ionic, và Corinthian, cùng mái nhà hình tam giác uy nghiêm. Các hoa văn phức tạp, tỉ mỉ mang tính biểu tượng cao như những câu chuyện thần thoại cũng được khắc họa một cách sống động và tinh tế.
Ngược lại, kiến trúc tân cổ điển xuất hiện vào thế kỷ 18, trong bối cảnh châu Âu đang tìm kiếm sự ổn định sau những biến động của thời kỳ Baroque. Đây là một thời kỳ mà các nhà kiến trúc đã tái hiện và hồi sinh vẻ đẹp cổ điển, nhưng với một cách tiếp cận linh hoạt hơn. Nguyên tắc thiết kế vẫn tuân thủ tỉ lệ, nhưng không còn khắt khe như trước, cho phép sự sáng tạo và đổi mới. Sự hiện diện của các cột trụ vẫn duy trì, nhưng chúng có thể được đơn giản hóa với hoa văn ít cầu kỳ. Mái nhà trở nên đa dạng hơn, tạo ra không gian tầng cao và mở rộng.
Vật liệu và kỹ thuật xây dựng
Về vật liệu và kỹ thuật, trong khi kiến trúc cổ điển chủ yếu dựa vào đá, gỗ và gạch với những phương pháp xây dựng truyền thống, kiến trúc tân cổ điển đã khéo léo kết hợp các vật liệu hiện đại như bê tông và thép, mở ra khả năng cho những công trình lớn hơn và phức tạp hơn. Kỹ thuật xây dựng hiện đại cũng cho phép tạo ra những không gian linh hoạt, tối ưu hóa chức năng sử dụng cho cư dân.
Nội thất
Nội thất của hai phong cách này cũng có sự phân biệt rõ rệt. Trong khi kiến trúc cổ điển thường mang đến sự cầu kỳ với đồ gỗ chạm khắc, tranh sơn dầu và các vật liệu trang trí xa hoa như vàng và bạc, thì tân cổ điển lại tập trung vào sự tiện nghi và hiện đại hơn. Nội thất tân cổ điển thường sử dụng các đồ gỗ tự nhiên, màu sắc trung tính và chất liệu mềm mại, tạo ra một không gian ấm cúng và gần gũi hơn.